งานส่งเสริมสุขภาพคนพิการ ตอนที่ 1
คุณมลิวัลย์ ศรีม่วง กล่าวว่า ดิฉันเป็นนักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ สังกัด สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย อยู่ในกระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัยมีหน้าที่ในการส่งเสริมสุขภาพประชาชนทุกกลุ่มวัย ตั้งแต่แม่และเด็ก วัยเรียน วัยรุ่นจนถึงวัยผู้สูงอายุ เมื่อปี 2564 เริ่มทำงานส่งเสริมสุขภาพคนพิการ แต่ทำงานนำร่องประเภททางกายและการเคลื่อนไหวเป็นความพิการประเภทแรก
ก่อนอื่นต้องขอขอบคุณผู้บริหารกรมอนามัย ท่านอธิบดี รองอธิบดีทุกท่าน ที่เห็นความสำคัญกับกลุ่มเปราะบาง มอบหมายมาที่ สำนักส่งเสริมสุขภาพ ซึ่งสำนักส่งเสริมสุขภาพมีหน้าที่ในการส่งเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันไม่ให้ประชาชนเกิดโรค หรือที่รู้จักกันดีในนามของโรค NCDs เบาหวาน ความดัน มีหน้าที่อยู่แล้ว ท่านได้มอบหมายให้ทำในกลุ่มเปราะบางเริ่มจากคนพิการก่อน การดูแลส่งเสริมสุขภาพประชาชนทั่วไปอาจจะไม่แตกต่างเท่าไหร่ แต่อาจจะมีความเฉพาะมากขึ้น ถ้าเป็นคนพิการในส่วนของการส่งเสริมสุขภาพของการออกกำลังกายอาจมีความเฉพาะมากขึ้น เมื่อได้รับมอบหมายตรงนี้ ยังไม่มีภาคีเครือข่ายในส่วนของงานคนพิการจึงต้องหาภาคีเครือข่าย ก่อนที่จะไปส่งเสริมสุขภาพคนพิการต้องหาความรู้ ความต้องการของคนพิการก่อน เราต้องรู้ว่า คนพิการมีปัญหาสุขภาพด้านใดบ้าง ต้องการให้ดูแลสุขภาพด้านใด กรมอนามัยเริ่มจากการลงพื้นที่ไปสำรวจความต้องการ สำรวจปัญหาสุขภาพของคนพิการทั่วประเทศ เมื่อปี 2564 โดยประสานไปที่ กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (พก.) เมื่อได้พื้นที่มาเป็นตัวแทนแต่ละภาคทั้ง 4 ภาคๆ ละ 4 จังหวัด ทำการสุ่มแล้วให้ พก. ประสานไปที่พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด (พมจ.) นั้นๆ ประสานไปที่ศูนย์บริการคนพิการระดับจังหวัด จากนั้นลงพื้นที่สำรวจความต้องการ เมื่อได้ข้อมูลด้านสุขภาพแล้วนําข้อมูลมาพัฒนาเป็นหลักสูตรการส่งเสริมสุขภาพคนพิการทางการเคลื่อนไหว
ข้อมูลด้านสุขภาพตามหลักการส่งเสริมสุขภาพของ 3อ 2ส 1ฟ 1อ คือ
3 อ คือ การส่งเสริมสุขภาพด้านอาหาร อารมณ์ ออกกําลังกาย
2 ส คือ การไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มสุรา
1 ฟ คือ การดูแลสุขภาพช่องปากและฟัน
1 น คือ การนอนหลับพักผ่อนอย่างมีคุณภาพ
ซึ่งทั้งหมดทั้งมวลนี้ คือ พฤติกรรมการดูแลสุขภาพของคนพิการ ถือว่าน้อยมากๆ จึงนำมาพัฒนาเป็นหลักสูตร ซึ่งผ่านการทดสอบทดลองใช้กับคนพิการทางการเคลื่อนไหว และได้มีการพัฒนานักส่งเสริมสุขภาพคนพิการทางการเคลื่อนไหวขึ้น โดยนําร่องที่ จังหวัดราชบุรี ได้นักส่งเสริมสุขภาพคนพิการ จำนวน 60 ท่าน ซึ่งผ่านการอบรมจำนวน 13 ชั่วโมง และได้รับเกียรติบัตรจากกรมอนามัย และมีเครื่องมือเป็นหลักสูตรในการลงไปพัฒนา แก้ไขปัญหาในพื้นที่ของเขาได้ เป็นการขยายผลอีกทางหนึ่ง
การพัฒนานักส่งเสริมสุขภาพคนพิการ และพัฒนาทีมที่เลี้ยงไปด้วย ซึ่งทีมพี่เลี้ยงอาจจะเกิดจากศูนย์ อนามัยเขต เนื่องด้วยกรมอนามัยมีศูนย์เขตทั้ง 13 เขตสุขภาพครอบคลุมทั่วประเทศ บวกกับขอความอนุเคราะห์ พมจ. มาเป็นทีมพี่เลี้ยงให้ ร่วมกับศูนย์อนามัยเขตของเรา พื้นที่ไม่ต้องกังวลเลยเพราะว่า มีทีมพี่เลี้ยงประจำภาคคอยสนับสนุนไม่ว่าจะเป็นข้อมูลวิชาการ คณะวิทยากรหรือแม้แต่สื่อด้านข้อมูลสุขภาพคอยสนับสนุนให้กับพื้นที่ได้
อยากให้ทุกคนพยายามลดหรือเลี่ยงในสิ่งที่จะทำลายสุขภาพ หรือนำพาตัวเองไปอยู่กับบุคคลที่มีแรงบันดาลใจในการออกกำลังกายหรือการดูแลสุขภาพของตัวเอง จะทำให้เรามีแรงกระตุ้นในการใส่ใจดูแลสุขภาพตัวเองมากขึ้น หรือถ้ามีข้อสงสัยอยากจะสอบถามอะไรเกี่ยวกับด้านอาหาร การออกกําลังกาย ท่านี้ออกได้หรือไม่ อาหารแบบนี้กินได้มั้ย สามารถสอบถามเข้าไปที่เว็บไซต์ของสำนักส่งเสริมสุขภาพกรมอนามัย หรือโทรติดต่อมาที่สายด่วนกรมอนามัย 1478
ความสำเร็จของโครงการนอกจากมีหลักสูตรเป็นเครื่องมือ คือ จุดเด่นของกรมอนามัย เป็นเครื่องมือการส่งเสริมสุขภาพคนพิการที่ชื่อว่า “หลักสูตรการส่งเสริมสุขภาพคนพิการทางการเคลื่อนไหวหรือร่างกายในวัยทำงาน” ตั้งเป้าความสำเร็จ คือ มีนักส่งเสริมสุขภาพคนพิการที่เป็นแกนนําให้ครอบคลุมทั่วประเทศทั้ง 4 ภาค และส่งเสริมสุขภาพคนพิการทั้ง 4 ภาค สามารถนำคู่มือ ความรู้ที่ได้จากการอบรมไปขยายผลต่อในพื้นที่หรือไปแก้ไขปัญหาในพื้นที่ และส่งเสริมสุขภาพให้คนพิการในพื้นที่ของตัวเองมีสุขภาพที่ดีขึ้น โดยมีตัวชี้วัดจากการที่คนพิการมีน้ำหนักตัว ดัชนีมวลกายลดลง หรือเส้นรอบเอวลดลงได้ คนพิการนั่งวีลแชร์อาจจะวัดค่าดัชนีมวลกาย วัดส่วนสูงได้ยาก อาจวัดจากเส้นรอบเอวที่ลดลงจากการที่เขามีพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตัวเองที่ดีขึ้นได้
ก่อนอื่นต้องขอขอบคุณผู้บริหารกรมอนามัย ท่านอธิบดี รองอธิบดีทุกท่าน ที่เห็นความสำคัญกับกลุ่มเปราะบาง มอบหมายมาที่ สำนักส่งเสริมสุขภาพ ซึ่งสำนักส่งเสริมสุขภาพมีหน้าที่ในการส่งเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันไม่ให้ประชาชนเกิดโรค หรือที่รู้จักกันดีในนามของโรค NCDs เบาหวาน ความดัน มีหน้าที่อยู่แล้ว ท่านได้มอบหมายให้ทำในกลุ่มเปราะบางเริ่มจากคนพิการก่อน การดูแลส่งเสริมสุขภาพประชาชนทั่วไปอาจจะไม่แตกต่างเท่าไหร่ แต่อาจจะมีความเฉพาะมากขึ้น ถ้าเป็นคนพิการในส่วนของการส่งเสริมสุขภาพของการออกกำลังกายอาจมีความเฉพาะมากขึ้น เมื่อได้รับมอบหมายตรงนี้ ยังไม่มีภาคีเครือข่ายในส่วนของงานคนพิการจึงต้องหาภาคีเครือข่าย ก่อนที่จะไปส่งเสริมสุขภาพคนพิการต้องหาความรู้ ความต้องการของคนพิการก่อน เราต้องรู้ว่า คนพิการมีปัญหาสุขภาพด้านใดบ้าง ต้องการให้ดูแลสุขภาพด้านใด กรมอนามัยเริ่มจากการลงพื้นที่ไปสำรวจความต้องการ สำรวจปัญหาสุขภาพของคนพิการทั่วประเทศ เมื่อปี 2564 โดยประสานไปที่ กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (พก.) เมื่อได้พื้นที่มาเป็นตัวแทนแต่ละภาคทั้ง 4 ภาคๆ ละ 4 จังหวัด ทำการสุ่มแล้วให้ พก. ประสานไปที่พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด (พมจ.) นั้นๆ ประสานไปที่ศูนย์บริการคนพิการระดับจังหวัด จากนั้นลงพื้นที่สำรวจความต้องการ เมื่อได้ข้อมูลด้านสุขภาพแล้วนําข้อมูลมาพัฒนาเป็นหลักสูตรการส่งเสริมสุขภาพคนพิการทางการเคลื่อนไหว
ข้อมูลด้านสุขภาพตามหลักการส่งเสริมสุขภาพของ 3อ 2ส 1ฟ 1อ คือ
3 อ คือ การส่งเสริมสุขภาพด้านอาหาร อารมณ์ ออกกําลังกาย
2 ส คือ การไม่สูบบุหรี่ ไม่ดื่มสุรา
1 ฟ คือ การดูแลสุขภาพช่องปากและฟัน
1 น คือ การนอนหลับพักผ่อนอย่างมีคุณภาพ
ซึ่งทั้งหมดทั้งมวลนี้ คือ พฤติกรรมการดูแลสุขภาพของคนพิการ ถือว่าน้อยมากๆ จึงนำมาพัฒนาเป็นหลักสูตร ซึ่งผ่านการทดสอบทดลองใช้กับคนพิการทางการเคลื่อนไหว และได้มีการพัฒนานักส่งเสริมสุขภาพคนพิการทางการเคลื่อนไหวขึ้น โดยนําร่องที่ จังหวัดราชบุรี ได้นักส่งเสริมสุขภาพคนพิการ จำนวน 60 ท่าน ซึ่งผ่านการอบรมจำนวน 13 ชั่วโมง และได้รับเกียรติบัตรจากกรมอนามัย และมีเครื่องมือเป็นหลักสูตรในการลงไปพัฒนา แก้ไขปัญหาในพื้นที่ของเขาได้ เป็นการขยายผลอีกทางหนึ่ง
การพัฒนานักส่งเสริมสุขภาพคนพิการ และพัฒนาทีมที่เลี้ยงไปด้วย ซึ่งทีมพี่เลี้ยงอาจจะเกิดจากศูนย์ อนามัยเขต เนื่องด้วยกรมอนามัยมีศูนย์เขตทั้ง 13 เขตสุขภาพครอบคลุมทั่วประเทศ บวกกับขอความอนุเคราะห์ พมจ. มาเป็นทีมพี่เลี้ยงให้ ร่วมกับศูนย์อนามัยเขตของเรา พื้นที่ไม่ต้องกังวลเลยเพราะว่า มีทีมพี่เลี้ยงประจำภาคคอยสนับสนุนไม่ว่าจะเป็นข้อมูลวิชาการ คณะวิทยากรหรือแม้แต่สื่อด้านข้อมูลสุขภาพคอยสนับสนุนให้กับพื้นที่ได้
อยากให้ทุกคนพยายามลดหรือเลี่ยงในสิ่งที่จะทำลายสุขภาพ หรือนำพาตัวเองไปอยู่กับบุคคลที่มีแรงบันดาลใจในการออกกำลังกายหรือการดูแลสุขภาพของตัวเอง จะทำให้เรามีแรงกระตุ้นในการใส่ใจดูแลสุขภาพตัวเองมากขึ้น หรือถ้ามีข้อสงสัยอยากจะสอบถามอะไรเกี่ยวกับด้านอาหาร การออกกําลังกาย ท่านี้ออกได้หรือไม่ อาหารแบบนี้กินได้มั้ย สามารถสอบถามเข้าไปที่เว็บไซต์ของสำนักส่งเสริมสุขภาพกรมอนามัย หรือโทรติดต่อมาที่สายด่วนกรมอนามัย 1478
ความสำเร็จของโครงการนอกจากมีหลักสูตรเป็นเครื่องมือ คือ จุดเด่นของกรมอนามัย เป็นเครื่องมือการส่งเสริมสุขภาพคนพิการที่ชื่อว่า “หลักสูตรการส่งเสริมสุขภาพคนพิการทางการเคลื่อนไหวหรือร่างกายในวัยทำงาน” ตั้งเป้าความสำเร็จ คือ มีนักส่งเสริมสุขภาพคนพิการที่เป็นแกนนําให้ครอบคลุมทั่วประเทศทั้ง 4 ภาค และส่งเสริมสุขภาพคนพิการทั้ง 4 ภาค สามารถนำคู่มือ ความรู้ที่ได้จากการอบรมไปขยายผลต่อในพื้นที่หรือไปแก้ไขปัญหาในพื้นที่ และส่งเสริมสุขภาพให้คนพิการในพื้นที่ของตัวเองมีสุขภาพที่ดีขึ้น โดยมีตัวชี้วัดจากการที่คนพิการมีน้ำหนักตัว ดัชนีมวลกายลดลง หรือเส้นรอบเอวลดลงได้ คนพิการนั่งวีลแชร์อาจจะวัดค่าดัชนีมวลกาย วัดส่วนสูงได้ยาก อาจวัดจากเส้นรอบเอวที่ลดลงจากการที่เขามีพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตัวเองที่ดีขึ้นได้


